Антропогенные факторы рельефообразования на территории центрального Казахстана. Орталық Қазақстан территориясындағы бедертүзулуінің антропогендік факторлары.
Кілт сөздер:
платформенно-денудационная равнина, рельефообразующие процессы, геоморфологическая среда, морфолитогенная основа, тип природопользования, рельефная среда, антропогенные формы, платформалық-денудациялық жазық, бедертүзуші үдерістер, геоморфологиялық орта, мАңдатпа
В статье рассматриваются основные антропогенные факторы, определяющие пространственное распределение и динамику негативных процессов морфогенеза в пределах платформенно-денудационных равнин Центрального Казахстана, характеризующихся аридностью природно-климатических условий. Изменения процессов морфогенеза и компонентов природной среды определяется типом (инженерно-хозяйственной, горнодобывающей и горноперерабатывающей, сельскохозяйственной, градостроительной и др.) и характером (прямое и опосредованное) хозяйственного воздействия. Нарушенные хозяйственной деятельностью земли занимают огромные площади, катастрофически сокращая обустроенного жизненного пространства населения Центрального Казахстана.
Табиғи-климаттық жағдайлары құрғақшылықпен сипатталатын Орталық Қазақстанның платформалық-денудациялық жазықтар шегінде морфогенездің негативті үдерістердің кеңістік таралуын және динамикасын белгілейтін негізгі антропогендік факторлары қарастырылған. Морфогенез үдерістерінің және табиғи орта компоненттерінің өзгерістері шаруашылық әрекеттіліктің тектүрімен (инженерлік-шаруашылық, тау-кен өндіруі, тау-кен өндеуі, ауылшаруашылығы, қалақұрылысы, т.с.с.)оның сипатымен (тура және жанама) негізделеді. Шаруашылық әрекеттілікпен бұзылған жерлер Орталық Қазақстан халқының ыңғайланған өмір сүру кеңістігін айтарлықтай қысқартып жатқан қомақты аудандарды алып жатыр.
