СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ МЕТОДОВ ОЦЕНКИ ТРАНСПОРТНОЙ ДОСТУПНОСТИ И РАЗРАБОТКА ИНТЕГРИРОВАННОЙ СИСТЕМЫ ДЛЯ СЕВЕРО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ
КӨЛІКТІК ҚОЛЖЕТІМДІЛІКТІ БАҒАЛАУ ӘДІСТЕРІН САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ ЖӘНЕ СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ ҮШІН ИНТЕГРАЦИЯЛАНҒАН ЖҮЙЕНІ ӘЗІРЛЕУ
DOI:
10.26577/JGEM81220266Кілт сөздер:
көліктік қолжетімділік, Солтүстік Қазақстан облысы, геоақпараттық жүйелер, интеграцияланған жүйе, гравитациялық модельАңдатпа
Бұл мақалада Солтүстік Қазақстан облысының жол желісінің ерекшеліктері мен елді мекендердің негізгі магистральдық жолдардан едәуір қашықтығын ескере отырып, көліктік қолжетімділікті бағалаудың классикалық әдістеріне бейімдедік. Көліктік қамтамасыз етілудің стандартты көрсеткіштері өңірдегі жағдай туралы толық түсінік бермейді деп есептейміз. Солтүстік Қазақстан облысы үшін бұл әдістерді жол бағыттары үшін нақты пайдалануды толықтырудың маңызы зор. Осыған орай көліктік қолжетімділікті бағалаудың отандық және шетелдік әдістемелеріне, соның ішінде гравитациялық модельдер мен жиналған мүмкіндіктер әдісіне салыстырмалы талдау жүргіздік. Қолданыстағы әдістердің толық көрініс бермейтінін анықтадық, өйткені олар Солтүстік Қазақстан облысына тән – көктемгі ерігеннен бастап шағын және тірек ауылдардың инфрақұрылымдық әлеуетінің әртүрлі деңгейіне дейін есепке алмайды.
Мәселені шешу ретінде геоақпараттық жүйелер мен гравитациялық модельдеу құралдарының үйлесіміне негізделген көліктік қолжетімділікті бағалаудың интеграцияланған жүйесі ұсынылады. Бұл жүйенің дәстүрлі тәсілдерден айырмашылығы, ұсынылған модель тек жол жүру уақытын ғана емес, сонымен қатар әртүрлі қызмет түрлері мен экономикалық мүмкіндіктердің қолжетімділігін де ескеруге мүмкіндік береді.
Алынған нәтижелер аймақтық көлік инфрақұрылымын жоспарлауда, соның ішінде инвестициялауды негіздеу және аймақтық байланысты жақсарту үшін пайдаланылуы мүмкін. Ұсынылған тәсіл кеңістіктік диспропорцияларды азайтуға және өңірлік дамудың тиімділігін арттыруға бағытталған.
