ЖЫЛАНДЫ КЕН ОРЫНДАРЫ ТОБЫНЫҢ ГЕОДИНАМИКАЛЫҚ ЖАЙ-КҮЙІН МОНИТОРИНГТЕУ

Авторлар

  • Г. Мейрамбек Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева https://orcid.org/0009-0002-7163-2593
  • К.Б. Рысбеков Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева https://orcid.org/0000-0003-3959-550X
  • М.Б. Нурпеисова Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева https://orcid.org/0000-0002-3956-5442
  • С.Т. Солтабаева Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева https://orcid.org/0000-0003-1330-2174
  • Е. Тлеубекұлы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті image/svg+xml https://orcid.org/0009-0005-9845-1727

DOI:

10.26577/JGEM80120269

Кілт сөздер:

техногенная сейсмичность, геодинамика, тектоническая структура, напряженно-деформированное состояние, массив горных пород, геомеханический мониторинг, геодинамический полигон

Аңдатпа

Қазақстанның Ұлытау облысындағы Жыланды кен орнының кеніштерінде геомеханикалық процестердің көріну ерекшеліктері және оларды шешу жолдары қарастырылған.Жыланды кен орны аумағында қауіпті геомеханикалық құбылыстарды сенімді болжау және алдын-алу үшін геодинамикалық полигон құрылды, оның құрамына заманауи өлшеу кешендері кіреді.

Геодинамикалық полигонның заманауи жабдықтарының көмегімен кен соққыға бейім тау жыныстарының массивінің маңызды сипаттамаларының  заңдылықтары анықталды және оның жай-күйін бағалау көрсеткіші негізделді. Жүргізілген ҒЗЖ нәтижесінде мыналар құрылды және өндіріске енгізілді: ауданның геодинамикалық полигоны (ГДП); бақылаулардың өнімділігі мен дәлдігін арттыруға мүмкіндік беретін мәжбүрлеп орталықтандырудың (ППЦ) тұрақты (жер үсті және жерасты) пункттерінің әзірленген конструкциялары; массивтің кернеулі-деформацияланған жай-күйін (ҚҚС) болжаудың стационарлық карьерлік беткейлерін нығайту тәсілі; қалдықтардан қатайтатын ерітіндінің құрамы карьердің бұзылған учаскелерінің тұрақтылығын арттыру үшін тау-кен өндірісі. Әзірленген тәсілдер мен құралдардың жаңалығы өнертабысқа ҚР патенттерімен расталды.

Тау-кен жұмыстарының геодинамикалық жағдайы күрделене түскен. Жыланды кен орнының геодинамикалық полигонының әдістері мен құралдарын одан әрі дамыту, қауіпті геодинамикалық көріністер болжанатын жерлерде инновациялық әдістер мен бақылау құралдарын жасау, олардың сенімді болжамдарын  негіздеу қажет.

Автор өмірбаяндары

  • Г. Мейрамбек, Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева

    (автор для корреспонденции) - к.т.н., профессор, зав.кафедры . Маркшейдерское дело и геодезия Казахского национального технического университета им.К.И.Сатпаева

  • К.Б. Рысбеков, Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева

    к.т.н., профессор, директор горно-металлургического  института  Казахского национального технического университета им.К.И.Сатпаева

  • М.Б. Нурпеисова, Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева

    д. т. н., проф. кафедры Маркшейдерское дело и геодезия Казахского национального технического университета им.К.И.Сатпаева

  • С.Т. Солтабаева, Казахский национальный исследовательский технический университет имени К.И.Сатпаева

    к.т.н, профессор кафедры маркшейдерское дело и геодезия Казахского национального технического университета имени К.И.Сатпаева

  • Е. Тлеубекұлы, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

    Докторант 2-курса ОП Кадастр КазНУ им. аль-Фараби

Жүктеулер

Жарияланды

2026-03-31

Журналдың саны

Нөмір 80 № 1 (2026): Хабаршы ҚазҰУ География сериясы

Бөлім

Геодезия и картография

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

ЖЫЛАНДЫ КЕН ОРЫНДАРЫ ТОБЫНЫҢ ГЕОДИНАМИКАЛЫҚ ЖАЙ-КҮЙІН МОНИТОРИНГТЕУ. (2026). ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 80(1). https://doi.org/10.26577/JGEM80120269