HYDRAULIC HERITAGE: QANATS AND LANDSCAPE DYNAMICS IN THE LIBERATED KARABAKH TERRITORIES

A.G. Guliyev; Ch.T. Bakhshiyeva; T.M. Babayeva; T.I. Yelmarli; N.M. Guliyev

doi:10.26577/JGEM801202612

Авторлар

A.G. Guliyev Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты https://orcid.org/0000-0001-9210-0719
Ch.T. Bakhshiyeva Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты https://orcid.org/0009-0005-4059-9550
T.M. Babayeva Sumgayit State University https://orcid.org/0000-0002-6217-6103
T.I. Yelmarli Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты https://orcid.org/0009-0008-1724-1376
N.M. Guliyev Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты https://orcid.org/0009-0003-6241-9077

DOI:

https://doi.org/10.26577/JGEM801202612

Кілт сөздер:

Қанат, Суару, Гидравликалық құрылым, Тозу, Қалпына келтіру

Аңдатпа

Қанат жүйелері - су тасымалдауға арналған дәстүрлі жерасты арналары және ауыз су және суару мақсаттары үшін сенімді су көздерін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Соңғы екі жылда оккупациядан босатылған Қарабақ аумақтарында 30 жылдық кезеңнен кейін қанаттардың жағдайын бағалау үшін мониторинг жүргізілді. Зерттеу нәтижелері көптеген қанаттарда әлі де өткен әскери әрекеттердің іздері бар екенін көрсетті. Қанаттардың техникалық жағдайын және қалпына келтіру әлеуетін бағалау үшін кешенді зерттеу жүргізілді. Сонымен қатар, қанаттың бүкіл таралу аймағында жерді мелиорациялау, гидрогеологиялық және агротопырақ зерттеулері жүргізілді. Нәтижелер Агдам, Физули және Джабраил аудандарында жағдайлардың айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Ұсыныстарға су мен топырақ сапасын үнемі бақылау, қанатты қалпына келтірудің тиімді әдістерін енгізу және қанат суын тұрмыстық және ауылшаруашылық мақсаттары үшін оңтайлы пайдалану кіреді. Бұл зерттеу құрғақ және жартылай құрғақ аймақтар үшін қанат жүйелерінің маңыздылығын атап көрсетеді және жергілікті қауымдастықтардың әлеуметтік-экономикалық әл-ауқатын жақсарту үшін су мен жер ресурстарын тұрақты басқару бойынша практикалық ұсыныстар ұсынады.

Автор өмірбаяндары

A.G. Guliyev, Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты

(хат-хабарларға арналған автор) - профессор, Әзербайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институтының директоры
Ch.T. Bakhshiyeva, Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты

жетекші ғылыми қызметкер, Әзербайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты
T.M. Babayeva, Sumgayit State University

ауыл шаруашылығы ғылымдарының PhD докторы, Сумгаит мемлекеттік университетінің Химиялық инжиниринг және экология кафедрасының меңгерушісі
T.I. Yelmarli, Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты

ғылыми қызметкер, Әзербайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты
N.M. Guliyev, Әзірбайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты

докторант, Әзербайжан Республикасы Ғылым және білім министрлігінің Топырақтану және агрохимия институты