ГИДРАВЛИКАЛЫҚ МҰРА: КАРАБАҚТЫҢ АЗАТ ЕТІЛГЕН АЙМАҚТАРЫНДАҒЫ РАПС ЖӘНЕ ЛАНДШАФТ ДИНАМИКАСЫ

Авторлар

DOI:

10.26577/JGEM801202612

Кілт сөздер:

Qanat, Irrigation, Hydraulic structure, Degradation, Restoration

Аңдатпа

Қанат жүйелері - су тасымалдауға арналған дәстүрлі жерасты арналары және ауыз су және суару мақсаттары үшін сенімді су көздерін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Соңғы екі жылда оккупациядан босатылған Қарабақ аумақтарында 30 жылдық кезеңнен кейін қанаттардың жағдайын бағалау үшін мониторинг жүргізілді. Зерттеу нәтижелері көптеген қанаттарда әлі де өткен әскери әрекеттердің іздері бар екенін көрсетті. Қанаттардың техникалық жағдайын және қалпына келтіру әлеуетін бағалау үшін кешенді зерттеу жүргізілді. Сонымен қатар, қанаттың бүкіл таралу аймағында жерді мелиорациялау, гидрогеологиялық және агротопырақ зерттеулері жүргізілді. Нәтижелер Агдам, Физули және Джабраил аудандарында жағдайлардың айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Ұсыныстарға су мен топырақ сапасын үнемі бақылау, қанатты қалпына келтірудің тиімді әдістерін енгізу және қанат суын тұрмыстық және ауылшаруашылық мақсаттары үшін оңтайлы пайдалану кіреді. Бұл зерттеу құрғақ және жартылай құрғақ аймақтар үшін қанат жүйелерінің маңыздылығын атап көрсетеді және жергілікті қауымдастықтардың әлеуметтік-экономикалық әл-ауқатын жақсарту үшін су мен жер ресурстарын тұрақты басқару бойынша практикалық ұсыныстар ұсынады.

Автор өмірбаяндары

  • A.G. Guliyev, Institute of Soil Science and Agrochemistry of the Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

    (corresponding author) - Professor, Head of the Institute of Soil Science and Agrochemistry, Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

  • Ch.T. Bakhshiyeva, Institute of Soil Science and Agrochemistry of the Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

    Lead Researcher, Institute of Soil Science and Agrochemistry, Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

  • T.M. Babayeva, Sumgayit State University

    PhD in Agrarian Sciences, Head of the Department of Chemical Engineering and Ecology, Sumgayit State University

  • T.I. Yelmarli, Institute of Soil Science and Agrochemistry of the Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

    Researcher, Institute of Soil Science and Agrochemistry, Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

  • N.M. Guliyev, Institute of Soil Science and Agrochemistry of the Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

    Doctoral Student, Institute of Soil Science and Agrochemistry, Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan

Жүктеулер

Жарияланды

2026-03-31

Журналдың саны

Нөмір 80 № 1 (2026): Хабаршы ҚазҰУ География сериясы

Бөлім

Метеорология және гидрология

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

ГИДРАВЛИКАЛЫҚ МҰРА: КАРАБАҚТЫҢ АЗАТ ЕТІЛГЕН АЙМАҚТАРЫНДАҒЫ РАПС ЖӘНЕ ЛАНДШАФТ ДИНАМИКАСЫ. (2026). ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 80(1). https://doi.org/10.26577/JGEM801202612