Адам дамуының демографиялық аспектілері (Орталық Азия елдері мысалында) - Демографические аспекты человеческого развития (на примере стран Центральной Азии) (Journal of Geography and Environmental Management, 2016)
Орталық Азия аймағы үлкен адамзат ресурстары әлеуетін қамтиды, алайда кейбір елдердің бір-бірінен жер аумағы, халық саны, адам әлеуетінің дамуы, кедейлік деңгейі және т.б. көресткіштері бойынша айырмашылығы бар. Бұл мақалада Орталық Азия елдеріндегі адамзат ресурстарының жағдайы қарастырылады. Мақалада Орталық Азия елдерінің адам әлеуеті дамуының индексі бойынша елдердің халықаралық рейтингіндегі орны қарастырылады. Мұнда адам әлеуеті дамуының деңгейін және оны қалыптастырушы компоненттерді айқындатын көрсеткіштер берілген. Сонымен қатар, бұл компоненттерді басқарудағы Орталық Азия мемлекеттерінің рөлі көрсетілген. Орталық Азия аймағындағы теңсіздік пен кедейлік көрсеткіштері және олардың өмір сүру сапасының көр сет-кіштерін қалыптастырудағы рөліне талдау жасалады. Мақаланы жазу барысында статистикалық, картографиялық, аймақтық, т.б әдістер қолданылды.Орталық Азия елдеріндегі адам дамуы деңгейіне жасалған талдау нәтижесі бойынша, Қазақстан Республикасы аймақтағы адам әлеуетінің дамуы бойынша алдыңғы орында, бірақ экологиялық мәселелер елдің алдағы даму мүмкіндіктерін шектеп отыр.Регион Центральной Азии располагает большим потенциалом человеческих ресурсов, однако, отдельные стра-ны резко отличаются друг от друга по таким показателям, как размеры территории, численность населения, развитие человеческого потенциала, уровень бедности и др. Настоящая статья рассматривает состояние чело-веческих ресурсов стран Центральной Азии. В статье рассматривается положение стран Центральной Азии в международном рейтинге стран по индексу развития человеческого потенциала. Представлены показатели, отображающие уровень развития человеческо-го потенциала и образующих его компонентов, представлена роль центральноазиатских государств в управле-нии этими компонентами. Проанализированы показатели бедности и неравенства в центральноазиатском регионе и их роль в формиро-вании показателей качества жизни. При написании статьи были использованы следующие методы: статистический, картографический, региональ-ный и др. методы. По результатам проведенного анализа человеческого развития стран Центральной Азии Республика Казахстан является лидером развития человеческого потенциала в регионе, однако, экологические проблемы ограничивают возможности дальнейшего развития страны.
Keywords: Орталық Азия; демографическая характеристика населения