ЖЫЛАНДЫ КЕН ОРЫНДАРЫ ТОБЫНЫҢ ГЕОДИНАМИКАЛЫҚ ЖАЙ-КҮЙІН МОНИТОРИНГТЕУ (ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 2026)
Қазақстанның Ұлытау облысындағы Жыланды кен орнының кеніштерінде геомеханикалық процестердің көріну ерекшеліктері және оларды шешу жолдары қарастырылған.Жыланды кен орны аумағында қауіпті геомеханикалық құбылыстарды сенімді болжау және алдын-алу үшін геодинамикалық полигон құрылды, оның құрамына заманауи өлшеу кешендері кіреді.Геодинамикалық полигонның заманауи жабдықтарының көмегімен кен соққыға бейім тау жыныстарының массивінің маңызды сипаттамаларының  заңдылықтары анықталды және оның жай-күйін бағалау көрсеткіші негізделді. Жүргізілген ҒЗЖ нәтижесінде мыналар құрылды және өндіріске енгізілді: ауданның геодинамикалық полигоны (ГДП); бақылаулардың өнімділігі мен дәлдігін арттыруға мүмкіндік беретін мәжбүрлеп орталықтандырудың (ППЦ) тұрақты (жер үсті және жерасты) пункттерінің әзірленген конструкциялары; массивтің кернеулі-деформацияланған жай-күйін (ҚҚС) болжаудың стационарлық карьерлік беткейлерін нығайту тәсілі; қалдықтардан қатайтатын ерітіндінің құрамы карьердің бұзылған учаскелерінің тұрақтылығын арттыру үшін тау-кен өндірісі. Әзірленген тәсілдер мен құралдардың жаңалығы өнертабысқа ҚР патенттерімен расталды.Тау-кен жұмыстарының геодинамикалық жағдайы күрделене түскен. Жыланды кен орнының геодинамикалық полигонының әдістері мен құралдарын одан әрі дамыту, қауіпті геодинамикалық көріністер болжанатын жерлерде инновациялық әдістер мен бақылау құралдарын жасау, олардың сенімді болжамдарын  негіздеу қажет.