Сириядағы дағдарысты реттеудегі Астана процесінің нәтижелері (ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 2018)
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 2018 жылдың 5 қазанындаөзінің жыл сайынғы жолдауында: «Сирия жөніндегі Астана процесі осы елдегі дағдарыстыбейбіт жолмен реттеуге бағытталған бірден-бір тиімді формат болып табылады» – деп айтқанболатын. Мақала Астанада өткен келіссөздердің Сириядағы саяси дағдарысты бейбіт жолменреттеуде қол жеткен нәтижелерді талдауға арналған. Зерттеу тақырыбы бүгінгі күні өзектімәселе болып табылады, себебі Сириядағы саяси-әскери бүлік жағдайды бейбіт жолмен реттеубұл елдегі көше қақтығыстары басталған кезден қарастырылғанымен, олардың бәрі Астанапроцесіне дейін сәтсіз аяқталып жүрді. САР-дағы сегіз жылға созылған қарулы қақтығыс ХХІғасырдағы ең үлкен гуманитарлық апатына айналды, 5,0 млн-ға жуық сириялықтар босқындыққаұшырады. Осыған байланысты, Астана процесінің осы жағдайды реттеуге қосқан үлесін анықтаумақсатында Астанада өткен келіссөздердің барысын хронологиялық тәртіпте қарастырдық.Астананың осы мәселені шешуге бағытталған келіссөздерге белсене қатысуы әлемнің жетекшісарапшыларымен жоғары бағаланды. Бұл процесс БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің резолюциясынанегізделген саяси шешімдерді қабылдау үшін қолайлы жағдайлар тудырды. Келіссөздер аясындақол жеткен негізгі жетістіктерге төрт деэскалация аумағының құрылуы, ең алғаш рет оппозицияөкілдері мен Дамаск өкілдерін бір үстел басына жинады және бұған дейінгі келіссөздергеқарағанда әртүрлі оппозициялық топтардың неғұрлым көп бөлігі жиналды. Мақалада соныменқатар осы қақтығысқа қатысты болып отырған барлық елдердің ұстанып отырған позицияларыда қарастырылған.