Ашық тау-кен жұмыстарын жоспарлауда фотограмметриялық әдістерді қолдану ерекшеліктері (ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 2018)
Мақалада кен орындарын ашық әдіспен игеру кезінде тау-кен жұмыстарын жоспарлау үшін фотограмметриялық әдістерді қолдану қарастырылады. Пайдалы қазбаларды өндірудіжоспарлау мен нормалаудың инновациялық әдістерін енгізу тау-кен жұмыстарында ғылыми- техникалық дамуын жеделдетуге ықпал етеді. Жоспарлау мен бағалаудағы маңызды мәселе – пайдалы қазбалардың кен қорларын ашу, дайындау және өндіру. Өндіру үшін олардың дайындық тұрғысынан тау-кен операцияларын бағалауды жоспарлағанда, кәсіпорын қорларын және олардың нормативтерін анықтау үшін жүзеге асырылады. Дайындалған қорлардың белгіленген нормалардан азаюы кәсіпорынның өндірістік жоспарларын орындамауынаәкелуі мүмкін. Белгіленген нормативтерден дайындаған қорлардың артуы, өнімсіз шығыстар тау-кен мекемелерінің экономикалық тиімділігін азайтады. Кәсіпорынның қалыпты жұмыснормативтеріне сәйкес дайындалған және минералды қорын өндіру көлемі арақатынасын реттеу, ырғақты минералды тау-кен жоспарын орындау, минералды шикізаттың жоспарланғанкөлемін жүзеге асыруды қарастырады. Нарықтық қатынастар жағдайында қор нормативтері әр қазылған кенорны үшін кешенді түрде кәсіпорынның өндіру қуатын, горизонттардағы кеншоғыры және де дайындау, қазу жұмыстарын ескере отырып анықталуы тиіс. Бұл тұрғыда, ашық әдіспен пайдалы қазбалар кен орындарын дамыту кезеңінде кен қорларын дайындаудыжоспарлау және нормалау, инновациялық әдістерін әзірлеуді зерттеу өзекті.