(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 2026)
Бұл мақалада Кура-Аракс ойпатындағы суармалы жерлерде топырақтың тұздануы және оның себептері туралы деректер келтірілген. Зерттеу барысында сонымен қатар топырақтың гидрофизикалық қасиеттерінің, коллекторлық-дренаждың, суарудың және жер асты суларының минералдануының, жер асты суларының деңгейінің және осы аймақтағы топырақтың тұздануының өзгерістері қарастырылды. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, бұл аумақтардағы топырақтардың деградация дәрежесіне байланысты олардың физико-химиялық қасиеттерінің өзгеруі келесідей болады: аздап тұздалған топырақтарда меншікті салмағы 2,48–2,60 г/см3, көлемі – 1,20–1,30 г/см3, физикалық саз – 36,42–51,71%, далалық ылғал сыйымдылығы – 32–40%, рН 7,5–7,8, гумус – 2,35–0,62%, сіңірілген негіздердің қосындысы – 21,65–28,15 мг-экв, Na қосындысы – сіңірілген негіздердің қосындысының 5,28–6,12%. Орташа тұздалған топырақтарда бұл көрсеткіштер сәйкесінше өзгерді: 2,64–2,71 г/см3, 1,32–1,48 г/см3, 52,96–59,68%, 41–44%, 7,6–7,9; 2,14–0,43%, 21,0–26,13 мг-экв. және 7,12–7,94%; ал қатты тұзды топырақтарда олардың мәндері: 2,68–2,76 г/см3, 1,39–1,54 г/см3, 65,72–70,20%; 44–49%; 28,5–35,6%; 8,0–8,6; 0,95–0,35%, 28,50–34,60 мг-экв. және 12,50–20,71%. Зерттеу нәтижелері дренаж және суару желілерінің нашар жағдайда тұрған бұл аймақта жер асты суларының деңгейінің жоғарылауы, топырақтың минералдануы және топырақтың тұздылығы анықталғанын көрсетеді. Осы зерттеулерге сүйене отырып, Кура-Аракс ойпатының мелиорациялық жағдайын жақсартуға бағытталған агромелиорациялық шаралар ұсынылды