(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 2019)
Қазақстанның таулы өңірлерінде орын алатын экзодинамикалық үдерістердің мәселесі өте өткір. 2018 жылдың сәуір айында Саты кентінің аумағында орын алған бұл үрдістер тау көлдеріне салынған туристік маршруттарға қауіп төндіріп қана қоймай, адамдардың өміріне, сондай-ақ халықтың қауіпсіздігіне елеулі әлеуметтік, экономикалық және экологиялық салдарлары бар екенін көрсетті. Осындай процестерді анықтау және болжау үшін зерттелетін аймақтың рельефтік ерекшеліктерін білу және оның сандық және сапалық көрсеткіштерін бағалау қажет. Қазіргі заманғы ГАЖ технологияларын және ашық қол жеткізу көздерін қолданып, морфометриялық рельеф параметрлерін анықтау үшін, Саты ауылына объект ретінде таңдалынды. Жұмыс барысында ASTER-GEM 30 м рұқсатымен және ArcGIS бағдарламалық жасақтамасы қолданылды. Зерттеу нәтижесінде жер бедерінің карталары және рельефтің әсер етуі туралы карталар жасалды. Белгілі болғандай, аумақтың басым бөлігі орта қарқындылығы (35%) және тік (30%) ауданға жатады. Жұмыстың нәтижелері экзогендік үрдістердің көрінісіне беткейлердің тұрақтылығын анықтау үшін, сондай-ақ еліміздің таулы аймақтарында ландшафтты аймақтарға бөлу және жоспарлау кезінде қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ экологиялық тәуекелді бағалау кезінде.