(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. География сериясы, 2018)
Тұран жазығында, Қазақтың ұсақ шоқысында және Оңтүстік-Шығыс Қазақстанның таулы аймақтарында анықталған космогенді құрылымдардың бедері негізінен экзогенді үдерістермен қайта қалыптасқан. Космогенді құрылымдарды анықтайтын индикаторлы белгілерге геоморфологиялық, геологиялық, құрылымдық-тектоникалық түрлері жатады. Кратердің бастапқы бедерінің өзгеру дәрежесі космогенді құрылымның қалыптасқан уақыты мен территорияның физикалық-географиялық жағдайына тікелей байланысты екені анықталды. Зерттеу нәтижесінде космогенді сақиналы құрылымдарында, сондай-ақ табиғи тау жүйелерінде экзоморфогенездің дамуы биіктіктік аймақтық заңдылыққа сәйкес келетіндігін анықтады. Қазақстанның құрғақ аймақтарындағы метеоритті кратерлерінде экзоморфогенезінің негізгі процестері болып флювиалдық процестер табылады. Қазіргі экзоморфогенездің негізгі үдерістеріне гравитациялық-беткейлік үдерістер, беттік шайылу, жыралық және өзен эрозиясы, кешенді аккумуляциялық үдерістер жатады.